جرم قتل غیر عمد و مجازات آن در قانون

قتل غيرعمد يعنى چه؟ آيا رضايت و عدم رضايت شاكى درجرم قتل غیرعمد تاثيری دارد؟ رضايت يا عدم رضايت چه تاثيرى می تواند در حبس قتل غيرعمد داشته باشد؟ مقنن چه میزان مجازاتى را براى مرتكبين در نظر گرفته است؟ كدام مرجع و دادگاه به اين جرم رسيدگى مى كند؟ وکیل قتل در این مقاله به پاسخ این سوالات میپردازد.

تعريف قتل غيرعمد

قتل غيرعمد يا شبه عمد همان طور كه از ظاهر این كلمه مشخص است، شبيه به قتل عمد است. چرا كه نتيجه ى آن فوت و سلب حيات از يك شخص مي باشد. (قتلی است که بدون قصد قبلی برای کشتن یا ضربه زدن به شخص مقابل اتفاق افتاده باشد. قتل‌غیرعمد در نظام‌های قضایی بسیاری کشورها در رده قتل قرار ندارند بلکه به عنوان مرگ تصادفی دسته‌بندی می‌شوند). اما با اين فرق كه در قتل عمد با عمد و آگاهى و قصد و سوء نيت و نتيجه ى امرى كه سلب حيات و فوت شخص را به همراه دارد می باشد.

قتل در  ماده ٢٩٠ قانون مجازات اسلامى به اين صورت شرح داده شده: عملى كه با قصد و نيت و رسيدن به نتيجه باشد كه داراى ٤ بند مى باشد كه مرتكب با توجه به هر بند و انجام آن بند مرتكب قتل عمد شده است. اما قتل غیر عمد (شبه عمد) با توجه به ماده ٢٩١ قانون مجازات اسلامى مصوب ١٣٩٢ عملى است كه از روى بى مبالاتى و بى احتياطى و تقصيرى كه منشاء آن خطا مى باشد، رخ می دهد. قانون گذار براى قتل غيرعمد سه مصداق را در نظر گرفته است.

مصادیق قتل غیرعمد در قانون

1) گاه ممکن است در قتل غیرعمد فرد قصد سلب حيات ديگرى را نداشته باشد، اما كارى را انجام مى دهد كه منجر به فوت شخص مى شود، در حالى كه عمل وى عرفاً باعث فوت نمى شود. اما در آن شخص علت فوت می شود. مثلا كتك زدن يا سيلى يا شوخى هايي كه برخى از افراد در مقابل دوستان خود انجام مى دهند. اين عوامل عرفا باعث مرگ نمى شود. اما در برخى از افراد، دليل فوت آنها مى شود. مثلا فردى ناراحتى قلبى دارد ناگهان فردى به شوخى دليل فوت مى شود. اين عامل در حالت عادى كشنده نيست. اما در برخى از افراد باعث سلب حيات مى شود.

2) عامل ديگر  در قتل غیرعمد موضوعى است  بنام جهل، يعنى شخص قصد و نيتش انجام يك كارى بوده و باور و اعتقاد داشته، كه كارى كه انجام داده درست و صحيح بوده. مثل آنکه يك فرد براى شكار حيواني تيراندازى مى كند، اما تير به يك انسان برخورد مى كند.

3) قتل غیرعمد ممکن است بر اثرعامل  تقصيرباشد که باعث می شود  شخص، مرتكب جرم شود، اين مورد خودش ٢ حالت دارد: ١- تقصير از روى عمد بوده ٢- يا از منشاء اصلى خود كه خطا هست نشأت گرفته باشد.

• نکته: وکیل متخصص در قتل غیرعمد بیان می کند: اگرعمل ارتکابی (قتل) در اثر تعدى وتفريط و عمدى باشد، شكل و محتواى عمل عمد مى شود و در غير اينصورت  شبه عمد مى شود. مثلا پزشكى براى بهبود حال مريض داروهاىى تجويز مى كند، پرستارى كه مسئول داروها است. اگر پرستار در انجام وظيفه  خود تعدى و تفريط كند و از عمد داروها را به بيمار ندهد و باعث فوت بيمارشود مرتكب قتل عمد شده. اگر در اثر اشتباه و خطا باشد مرتكب قتل غير عمد شده است.

انواع قتل غیر عمد

نوع دیگر قتل‌ غیرعمد، قتل خطای محض است. وکیل جرایم کیفری 3 حالت مختلف و ممکن آن را بیان می کند:

1. وقتی که عمل قتل در حالت خواب یا بیهوشی رخ دهد. مثلا شخصی بر اثر غلتیدن درخواب باعث مرگ فرد دیگر شود. در این صورت قتل غیرعمد است. ( مانند مادری که به هنگام شیر دادن به نوزاد خود بخواب رفته و ندانسته بر روی نوزاد می غلتد).
2. قتل غیر عمدی که توسط فرد صغیر یا مجنون رخ دهد، نیز خطای محض است. چون از روی عقل و تصمیم و شعور نبوده است.
3. حالتی که شخص قصد کشتن کسی را ندارد و قصد انجام عمل منجر به قتل هم ندارد و کسی را برای انجام عمل روی او در نظر ندارد اما منجر به قتل غیرعمد و مرگ شود. مثلا شکارچی برای شکار خود تیر می‌زند. اما بر حسب خطا به یک انسان برخورد کرده و باعث مرگ می‌شود. دقت کنید که آن فرد مقتول اصلا هدف فرد نبوده است.

قابل گذشت بودن یا غیرقابل گذشت بودن جرم قتل غیرعمد

قابل گذشت بودن یا غیرقابل گذشت بودن جرم قتل غیرعمد، وکیل جرم قتل غیرعمد اظهار می دارد: در پرونده هایی که موضوع آن ها قتل غیرعمد است. اين سوال مطرح مىشود كه اين جرم قابل گذشت است يا خير؟ دو پاسخ برای آن وجود دارد. در ابتدا  بايد گفت اصل بر غيرقابل گذشت بودن جرايم است. مگر مواردى كه در ماده ١٤٠قانون مجازات قابل گذشت معرفى كرده است.

جرم قتل غيرعمد از جهت ديه قابل گذشت است. اما از لحاظ تقصير بايد بيان كرد كه غير قابل گذشت است، يعنى در صورت رضايت اولياى دم از باب تخفيف در حبس و ميزان حبس تاثير دارد.

• نکته: در ماده ٢٩١ قانون مجازات اسلامى قانون گذار بى مبالاتى و بى احتياطى را علت قتل غيرعمد يا شبه عمد دانسته است. پس نداشتن گواهى نامه دليل بر عمد بودن جرم ارتكابى ندارد.

عوامل و ارکان تشكيل دهنده جرم قتل غیرعمد

وکیل قتل مى گويد؛ جرايم براى محقق شدن به سه ركن قانونى و مادى و معنوى نيازمندند.

ركن قانونى آن فعل و ترك فعلى است كه در قانون مجازات دارد. قتل غيرعمد هم در قانون  صراحتا به آن اشاره شده، و برای آن مجازات تعیین کرده است.

ركن مادى كه همان رفتار فيزيكى و مادى است كه مى تواند بصورت فعل يا ترك فعل باشد. مانند خطا و بى مبالاتى. که اکثرا می توان آن را درپرونده هایی که موضوع آن قتل غیرعمد در تصادفات مباشد مشاهده کرد. که یکی از علتهای آن  تعميرنکردن به موقع ماشين است.

ركن معنوى هم كه سوءنيت است. كه در قتل غيرعمد بى مبالاتى و بى دقتى كه نتيجه ى آن تقصيراست  که باعث فوت شخص مى گردد.

تاثير رضايت و عدم رضايت در قتل غيرعمد

قتل غيرعمد و تاثير رضايت در روند رسيدگى بدين شرح است؛

وکیل متخصص قتل می گوید: در دعاوی که موضوع آن قتل غیرعمد است، در صورت رضايت شاكى پرونده قتل غيرعمد كه می تواند در اثر تصادف بوده باشد، متوقف  نشود و مختومه اعلام نمى گردد. چون قتل غيرعمد يا شبه عمد غيرقابل گذشت است. درست است که با شكايت شاكى شروع مى شود ولى با رضايت او مختومه نمى شود، و دادستان بعنوان مدعى العموم كار تعقيب و رسيدگى و اجراى حكم را انجام مى دهد.

نکته: در پروندهايى كه موضوع آن قتل غيرعمد است رضايت شاكى فقط از باب تخفيف يا تعديل در حبس تاثير دارد. در مورد عدم رضايت شاكى، شخص مى تواند با پرداخت ديه از طريق بيمه، پرونده را متوقف كند و نيازى به رضايت شاكى نيست و مرتکب ملزم است كه  مجازات حبس را تحمل كند.

[su_note note_color=”#c8b8e5″ text_color=”#060606″ radius=”5″]وكيل جرم قتل غيرعمد مى گويد مقصر بودن و نبودن شخص تاثيرى در حبس او دارد. در صورت مقصر بودن حبس و پرداخت ديه الزامى است. در صورت عدم اثبات تقصير نيازى به تحمل حبس و رضايت شاكى نيست.[/su_note]

مجازات قتل غيرعمد

مجازات قتل غيرعمد در ماده ٢٩١ قانون مجازات اسلامى مصوب ١٣٩٢ بدليل بى احتياطى و بى مبالاتى و عمدى نبودن و عدم سوء نيت قصاص منتفى مى شود و مرتكب مكلف به پرداخت ديه مى باشد. كسب رضايت از اولياى دم متوفى صرفا در كاهش حبس تاثير داشته و در صورت عدم رضايت حبس ، تعيين شده را تحمل مى كند.

• نکته: در صورت عدم رضایت شاکی حبس تعیین شده 1 تا 3 سال می باشد.

مجازات قتل خطای محض

قتل خطای محض فقط مستوجب پرداخت دیه است و قصاص ندارد. وکیل جرم قتل غیر عمد می گوید: در این وضعیت بر مبنای فقه اسلامی پرداخت دیه بر عهده‌ی عاقله‌ی مرتکب قتل است که شامل بستگان مرد قاتل به ترتیب ارث مثل پدر، پدر بزرگ، فرزند پسر، برادر، عمو، دایی و … است..

دادگاه صالح برای رسیدگی به جرم قتل غيرعمد

دادگاه صالح جهت رسيدگى به جرم قتل غيرعمد داد گاه كيفرى ٢ مى باشد. دادگاه كيفرى ٢ با توجه به ماده ٣٠١ قانون آيين دادرسى كيفرى دادگاهى است كه به كليه جرايم بجز جرايمى كه قانون، دادگاه صالح آن را تعيين كرده است را دارد. دادگاه کیفری ۲ در شهرهایی که شورای عالی قضایی لازم بداند تشکیل می شود و حسب مورد می تواند دارای شعب متعدد باشد. تخصیص‌ هر شعبه به هر یک از انواع جرائم با شورای عالی قضایی است.

وکیل قتل غیر عمد

در پروندهایی که موضوع آن دعاویی قتل غیرعمد است نکته ی مهم تنظیم شکواییه ی است مبنی براین که متهم بی گناه است. پس بهتر است تنظیم شکواییه را یک وکیل متخصص در جرم قتل غیر عمد انجام دهد. چون استفاده از الفاظ حقوقی متناسب کار افراد معمولی نیست. وکلای متخصص در قتل غیرعمد در موسسه حقوقی امین عدالت کبریا این کار را انجام می دهد.همچنین تنظیم لایحه، دفاعیه برای دفاع و بی تقصیر نشان  دادن در روند رسیدگی تاثیر زیادی دارد. شما عزیزان می توانید در هر مرحله از پرونده با وکلای باتجربه ی که در موسسه حقوقی امین عدالت کبریا مشاوره کنید.