جرم قتل در اثر تصادفات رانندگی

قتل غيرعمد در اثر تصادف رانندگی به چه معنا است؟ آيا رضايت و عدم رضايت شاكى تاثيرگذار هست؟ رضايت يا عدم رضايت تاثيرى در حبس قتل غير عمد  در اثر تصادف دارد؟ مقنن چه نوع مجازاتى را براى مرتكبين در نظر گرفته است؟ بيمه گر تا چه سقفى از بيمه را مى تواند استفاده كند؟ كدام مرجع و دادگاه به اين جرم رسيدگى مى كند؟

تعريف قتل غير عمد در اثر تصادفات رانندگی

قتل غير عمد يا شبه عمد در اثر تصادف  همان طور كه از ظاهركلمه مشخص است، یعنی راننده بدلیل بی احتیاطی و بی مبالاتی با شخص برخورد می کند. و باعث فوت شخص می شود. دلیل غیر عمد بی مبالاتی وعدم احتیاط بیان شد. از این جهت قتل است، كه نتيجه ى آن فوت و سلب حيات از يك شخص ديگرى مي باشد. وکیل قتل می گوید: در پروندهایی که با موضوع قتل غیر عمد به دلیل تصادفات رانندگی است، عمل ارتکابی (قتل) با قتل عمد که با عمد و آگاهى و قصد و سوء نيت و نتيجه ى امر  كه سلب حيات و فوت شخص را به همراه دارد متفاوت می باشد.

قتل شبه عمد که در ماده ٢٩١ قانون مجازات اسلامى

در واقع قتل شبه عمد که در ماده ٢٩١ قانون مجازات اسلامى مصوب ١٣٩٢: به عملى گفته می شود که از روى بى مبالاتى و بى احتياطى و تقصيرى كه منشاء آن خطا مى باشد ارتکاب میابد. قانون گذار براى قتل غير عمد سه مصداق را در نظر گرفته است که در  ماده ٢٩٠ قانون مجازات اسلامى به اين صورت بیان شده:

1) عملی که در حالت عادی و عرفی و متعادل باعث فوت نمی شود. اما در بعضی افراد بدلیل واکنش بدنشان به آن عمل باعث فوت می شود. مانند هل دادن فرد مسن و برخورد او با دیوار و وارد شدن ضربه به او، که باعث فوت او می شود.

2) گاهی جهل دلیل فوت می شود، يعنى شخص قصد و نيتش انجام يك كارى بوده و اطمینان داشتن از عملش، كه درست و صحيح انجام داده. مانند آن که به یک سرباز دستور می دهند که به شخص مهدورالدم (شخصی که ریختن خونش حلال است) شلیک کند اما تير به يك انسان بیگناه برخورد مى كند.

3) عامل سوم تقصير میباشد، اين مورد خودش ٢ حالت دارد:

1- تقصير از روى عمد
2-منشاء اصلى که خطا هست نشأت گرفته باشد.

تاثیر تعدی و تفریط در عمل ارتکابی

اگر عمل ارتکابی در اثر تعدى و تفريط و عمدى باشد، در واقع شكل و محتواى عمل عمد مى شود و در غير اينصورت شبه  عمد مى شود. مثلا پزشكى براى بهبود حال مريض داروهاىى تجويز مى كند، سپس پرستارى كه مسئول داروها است در انجام وظيفه خود تعدى و تفريط میکند لذا باعث فوت بيمار میشود. در این فرض، وی مرتكب قتل غير عمد شده است.

قابل گذشت است یا غیرقابل گذشت جرم قتل غیرعمد بدلیل تصادف

در مورد جرم قتل غير عمد در اثر تصادف اين سوال مطرح مى شود كه اين جرم قابل گذشت است يا خير. دو پاسخ بايد گفت : نکته ی مهم ایت است که، اصل بر غيرقابل گذشت بودن جرايم است. مگر مواردى كه در ماده 104 قانون مجازات اسلامی، مبنی بر قابل گذشت بودن جرایم که آنها را معرفى كرده است.

وکیل جرم قتل غیر عمد در اثر تصادف معتقد است که: جرم قتل غيرعمد دراثر تصادف از جهت ديه قابل گذشت است. اما از لحاظ تقصير راننده بايد بيان كرد كه غير قابل گذشت است، يعنى در صورت رضايت اولياى دم از باب تخفيف در حبس و ميزان حبس تاثير دارد.

‌[su_note note_color=”#c8b8e5″ text_color=”#060606″ radius=”5″]

رای وحدت رویه در مورد قابل گذشت بودن و نبودن جرم قتل ناشی از تصادفات رانندگی

رای وحدت رویه هیأت عمومی دیوان عالی کشور در مورد قابل گذشت بودن و نبودن جرم قتل ناشی از تصادفات رانندگی: ‌بسمه تعالی ‌با صراحت ماده 149 قانون مجازات اسلامی (‌تعزیرات) مصوب آبان ماه 1362 در صورتی قتل غیر عمدی به واسطه بی‌احتیاطی یا عدم مهارت راننده‌یا عدم رعایت نظامات دولتی واقع شود مرتکب به مجازات مقرر در آن ماده محکوم می‌شود و گذشت صاحب حق یا قائم مقام قانونی منحصراً جواز‌ موقوفی تعقیب در جرایم غیر عمدی مندرج در مادتین 150 و 151 همان قانون را فراهم می‌سازد و تسری به حبس مقرر موضوع ماده 149 قانون یاد‌شده ندارد فلذا به نظر اکثریت رای شعبه 9 دادگاه کیفری دو همدان که در همین زمینه صدور یافته صحیح و منطبق با موازین قانونی است. این رای بر‌طبق ماده 3 از مواد اضافه شده به قانون آیین‌ دادرسی کیفری مصوب مرداد ماه 1337 در موارد مشابه لازم‌ الاتباع است.[/su_note]

تاثير رضايت و عدم رضايت درسوانح رانندگی موجب فوت

در سوانح رانندگی که  موجب فوت در اثر تصادف می شود، تاثير رضايت در روند رسيدگى بدين شرح است؛

در صورت رضايت شاكى پرونده قتل غير عمد كه در اثر تصادف بوده است متوقف مى شود و مختومه اعلام نمى گردد. چون قتل غير عمد يا شبه عمد غيرقابل گذشت است. درست است که با شكايت شاكى شروع مى شود ولى با رضايت او مختومه نمى شود، دادستان بعنوان مدعى العموم كار تعقيب و رسيدگى و اجراى حكم را انجام مى دهد.

در پروندهايى كه موضوع آن قتل غير عمد در اثر تصادف است رضايت شاكى فقط از باب تخفيف يا تعديل در حبس تاثير دارد. در مورد عدم رضايت شاكى ديگر راننده مى تواند با پرداخت ديه از طريق بيمه ،پرونده را متوقف كند و نيازى به رضايت شاكى نيست. و راننده ملزم است كه  مجازات حبس را تحمل كند.

• نكته: وكيل جرم قتل ناشی از تصادفات  مى گويد: مقصر بودن و نبودن راننده تاثيرى در حبس او دارد. در صورت مقصر بودن حبس و پرداخت ديه الزامى است. در صورت عدم اثبات تقصير نيازى به تحمل حبس و رضايت شاكى نيست.

تبديل حبس با توجه به رضايت و عدم رضايت شاکی در تصادفات منجر به فوت

در پروندهايي كه با موضوع قتل در اثر تصادف  مى باشد. و نتيجه ی حاصله از عمل ، فوت شخص در صورت تقصير و عدم تقصير باشد. حبس براى راننده بدين شرح خواهد بود:

1- اگر عابر در تصادف مقصر باشد (مثلا خودش را عمداً به جلوى ماشين با سرعت كم پرتاب كند) راننده بى تقصير و حبس هم براى او در نظر گرفته نمى شود.

2- اما اگر راننده مقصر باشد (سرعت غيرمجاز، بى احتياطى …)، ابتدا بايد رضايت شاكى را بگيرد. وكيل متخصص قتل غير عمد اذعان مى دارد: از باب تخفيف و تعديل در حبس از طريق پرداخت ديه، صرفا نيازى به كسب رضايت شاكى نيست اما حبس را بايد تحمل كند.

نكته: در قتل غيرعمد در اثر تصادف، ديه به صندوق دادگسترى واريز مى شود و راننده تبرئه مى شود اما در لغو و تخفيف حبس تاثيرى ندارد.

سقف بيمه براى ديه در قتل  در اثر تصادف رانندگی

پروندهايى كه موضوع آنها قتل در اثر تصادف است، دو موضوع مطرح مي باشد: يكى قصاص و ديگرى ديه است. بهترین وکیل جرم کیفری می گوید: در تبصره يك ماده ١٦ قانون اصلاح بيمه اجبارى مسئوليت  مدنى دارندگان در مورد حوادث رانندگى منجر به فوت، بيمه گزار  با راننده  و وراث متوفى در مورد پرداخت ديه و خسارات ديگر توافق مى كند.

ایشان در ادامه اضافه مى كند: براى تصادفات ٢ حالت قابل تصور است:

1- حالت عمومى كه در اين حالت حبس و جزاى نقدى كه از جنبه هاى عمومى هستند را در بر دارد.

2- حالت خصوصى كه پرداخت ديه و جلب رضايت را شامل مى شود.

در مورد عدم مهارت رانندگى كه منجر به فوت مى شود و عنوان قتل غيرعمد را بخود گرفته، مجازات مرتكب حبس از  ٦ ماه تا ٣ سال است که محكوم خواهد شد.

مراحل  پرداخت دیه بدين شرح مى باشد:

1- با پليس و اورژانس تماس بگيريد.

2- ماشين توسط مأمورين كلانترى به پاركينگ فرستاده مى شود.

3- مأمورين حاضر در صحنه ى تصادف كروكي حادثه را گزارش مى دهند.

4- پرونده در كلانترى تكميل مى شود و به شركت بيمه مربوطه (خودرو تحت چه بيمه ى بوده. مثلا بيمه ايران) براى تشكيل پرونده فرستاده مى شود.

5- پرونده در دادسرايى كه حادثه در آن منطقه رخ داده پيگيرى مى شود.

6- طرفين (راننده و فرد آسيب ديده و در صورت فوت، وراث متوفى) در دادسرا حاضر مى شوند.

7- مبلغ ديه با توجه به نظرو گزارش  كارشناس اعلام مى شودو بصورت كامل پرداخت مى شود.

8- در زمان پرداخت ديه توسط بيمه گر با توجه به ماده هاى ٣١-٣٢-٣٣ قانون بيمه اجبارى شخص ثالث مصوب ١٣٩٥ نسبت به پرداخت ديه مقدر نموده است، كه حدا كثر ظرف مدت ١٥ روز پس از دريافت مدارك، بيمه گر مكلف به پرداخت مى باشد.

زيان ديده در صورت جراحت و اولياى دم در صورت فوت موظف هستند كه پس از قطعى شدن مبلغ، مدارك را ارائه و تكميل مى كنند و بيمه گر مكلف است مبلغ را حداكثر ظرف مدت ٢٠ روز از تاريخ قطعى شدن به صندوق واريز و مبلغ واريز را به دادگاه صالح تقديم نمايند. در صورت عدم پرداخت ديه يا خسارت ازسوى بيمه گر يا صندوق با توجه به مادهاى ٣٢-٣١ قانون بيمه شخص ثالث زيان ديده مى تواند مطالبه ى جريمه و خسارت نمايند كه در ازاى هر روز تاخير نيم در هزار مبلغ خسارت مى باشد.

مجازات قتل غير عمد در اثر تصادف و عدم گواهى نامه

مجازات قتل غير عمد در ماده ٢٩١ قانون مجازات اسلامى مصوب ١٣٩٢ بدليل بى احتياطى و بى مبالاتى و عمدى نبودن و عدم سوء نيت، قصاص منتفى مى شود و مرتكب مكلف به پرداخت ديه مى باشد. كسب رضايت از اولياى دم متوفى صرفا در كاهش حبس تاثير داشته و در صورت عدم رضايت حبس، تعيين شده را تحمل مى كند.

مجازات راننده مست

مجارات فردی که در حالت مستی (به حالتی گفته می شود که در اثر نوشیدن ، نوشیدنی های الکلی رخ می دهد.) رانندگی می کند، و مرتکب قتل ناشی از تصادف می شود.

ابتدائا به 80 ضربه شلاق محکوم می‌شود و برای رانندگی در حالت مستی به پرداخت دیه و حبس محکوم می شود.

قانون گذار برای رانندگی در حالت مستی مجازات شدیدتری در نظر گرفته است.

1- در ابتدا به مجازات شرب خمر که ۸۰ ضربه شلاق است.

2- در صورت رانندگی در حالت مستی و وقوع تصادف مقصر به بیش از دو سوم حداکثر مجازات قانونی محکوم می گردد یعنی بیش از ۵ سال حبس محکوم می‌شود.همچنین دادگاه می‌تواند مرتکب را به مدت یک تا پنج سال از رانندگی محروم کند.درصورت-رانندگی در مستی با مصرف مواد روانگردان ۴۰۰ هزار تومان جریمه از سوی پلیس راهور را در پی دارد.

3- مجارات تصادف در حالت مستی و بروز صدمه بدنی، شرکت بیمه پس از پرداخت خسارت به زیان دیده، جهت دریافت وجوه پرداخت شده ، به شخص که موجب خسارت شده است مراجعه می‌کند.

مجازات قتل غیر عمد از روی بی احتیاطی یا بی مبالاتی یا عدم رعایت نظامات دولتی یا عدم مهارت راننده

مجازات قتل غیر عمد از روی بی احتیاطی یا بی مبالاتی یا عدم رعایت نظامات دولتی یا عدم مهارت راننده منتهی به هریک از موارد زیر گردد، مجازات آن از دو ماه تا یک سال حبس و پرداخت دیه در صورت مطالبه مصدوم می باشد.

1- مرض جسمی یا دماغی ( روحی و روانی ) غیر قابل علاج

2- از بین رفتن یکی از حواس

3- از کار افتادن عضوی از اعضای بدن که یکی از وظایف ضروری زندگی انسان را انجام می دهد

4- تغییر شکل دائمی عضو یا صورت شخص

مجازات راننده بدلیل بی احتیاطی یا بی مبالاتی یا عدم رعایت نظامات دولتی یا عدم مهارت راننده که موجب سقط جنین گردد، مجازات آن از 2 ماه حبس تا 6 ماه حبس و پرداخت دیه در صورت مطالبه مصدوم می باشد.

• نكته: با توجه  به قانون جديد، قاضى مجاز شده كه در همه جرايم تعزيرى چه عمدى و چه غير عمدى، چنانچه مجازات حبس بيش از ٦ ماه تا ٢ سال باشد، و جزاى نقدى بيش از ٢٠ ميليون ريال تا ٨٩ ميليون ريال باشد. مجازات متناسب با جرم براى مرتكب تعيين مى شود و جنسیت مهم نیست چون دیه زن و مرد یکسان شد.

دادگاه صالح براى جرم قتل غير عمد در اثر تصادف

دادگاه صالح جهت رسيدگى به جرم قتل غير عمد در اثر تصادف داد گاه كيفرى ٢ مى باشد. دادگاه كيفرى ٢ با توجه به ماده ٣٠١ قانون آيين دادرسى كيفرى دادگاهى است كه به كليه جرايم بجز جرايمى كه قانون، دادگاه صالح آن را تعيين كرده است را دارد. دادگاه کیفری ۲ در شهرهایی که شورای عالی قضایی لازم بداند تشکیل می شود و حسب مورد می تواند دارای شعب متعدد باشد. تخصیص‌ هر شعبه به هر یک از انواع جرائم با شورای عالی قضایی است.

وکیل قتل و تصادف

موسسه حقوقی و داوری امین عدالت کبریا در تهران با حضور وکلای مجرب و با تجربه در دعاوی کیفری و حقوقی در این مقاله نکات مهم قتل غیر عمد در اثر تصادف  را بیان کردند. اما بيشتر تصادفهايى كه در جادها رخ مى دهد بر اثر بى احتياطى و بى مبالاتى رانندگان است. گاهى اين تصادفات منجر به فوت شخص مى شود كه نمى توان عنوان قتل عمد را به آن داد. پس بهتر آن است که در این پروندها که موضوع آن دعاوی کیفری است با وکیل متخصص مشاوره کنید.